ดร. นพ. ประสงค์ เทียนบุญ MD, FRCPedT, BS, MCN (Nutrition), FICN (Nutrition), PhD (Nutrition),
Cert. Specialist, Clinical Nutrition and Metabolism.
หน่วยโภชนศาสตร์และศูนย์วิจัยโภชนาการ ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
เชียงใหม่ 50200.
พ่อแม่มักเป็นกังวลใจเสมอเมื่อเห็นลูกผอม มีน้ำหนักและส่วนสูงตกเกณท์มาตราฐานตามอายุและเพศ เพราะมีลูกที่กินอาหารยาก มีปัญหาในเรื่องการกิน ไม่ค่อยจะยอมกินอะไรมากนัก เมื่อถึงเวลากินก็ไม่ค่อยจะกิน มัวแต่เล่น กินนิดเดียวก็อิ่ม กินอาหารแต่ละมื้อใช้เวลานานจนกว่าจะกินเสร็จ ไม่ค่อยกินผักและผลไม้ เลือกกินอาหารแต่บางชนิดเท่านั้นและยังมีปัญหาการกินอื่นๆอีกมากที่พ่อแม่มักจะพบและพาลูกมาปรึกษาแพทย์
ผลกระทบต่อเด็ก
ปัญหาการกินทั้งหมดข้างต้นนี้เมื่อเกิดขึ้นแก่เด็กคนไหนย่อมส่งผลกระทบต่อการเจริญเติบโต พัฒนาการและการเรียนรู้ของเด็กคนนั้นโดยเฉพาะอย่างยิ่งด้านสมองและความเฉลียวฉลาด เนื่องจากสมองของเด็กจะเจริญเติบโตและแบ่งเซลล์อย่างมากมายในช่วง 3 ขวบปีแรกและจะมีขนาดประมาณ 75-80% ของสมองผู้ใหญ่และจะเจริญเติบโตต่อไปอย่างรวดเร็วเช่นกัน จนอายุ 5-7 ปี สมองจะมีขนาดใหญ่เป็น 90% ของสมองผู้ใหญ่ ดังนั้นจะเห็นว่าเรื่องอาหารการกินในวัยเด็กจะมีผลต่อความเฉลียวฉลาดของเด็กในอนาคตและมีผลกระทบต่อด้านอื่นๆอีกมาก
การประเมินภาวะโภชนาการของเด็ก
เด็กควรได้รับการประเมินภาวะโภชนาการอยู่เสมอๆเพื่อป้องกันไม่ให้เป็นโรคขาดสารอาหาร วิธีที่ง่ายที่สุดคือ การชั่งน้ำหนักและวัดส่วนสูงเทียบกับกราฟมาตราฐานตามอายุและเพศซึ่งมักจะดูได้จากคู่มือสุขภาพของเด็กเวลาพาลูกไปฉีดวัคซีน ถ้าไม่มีกราฟดังกล่าวอาจประเมินภาวะโภชนาการแบบคร่าวๆได้โดยคำนวนหาดัชนีมวลกายแล้วเทียบกับค่ามาตราฐานสำหรับเด็กอายุ 1-7 ปี ซึ่งค่าปรกติคือ 14.5-18.0 กิโลกรัม/เมตร2 ดังตารางข้างล่างนี้
ดัชนีมวลกาย (กิโลกรัม/เมตร2) = น้ำหนักเป็นกิโลกรัม
(ความสูงเป็นเมตร)2
เมนูอาหาร " แพนเอนเตอรอล " ช่วยเหลือได้
ปัญหาเด็กกินยาก น้ำหนักน้อย เป็นปัญหาที่แก้ไขได้แต่ไม่มีวิธีการเดี่ยวๆที่จะสามารถใช้รักษาได้กับเด็กทุกคน ทั้งนี้ปัญหาของเด็กแต่ละคนจะไม่เหมือนกันในแต่ละคน นอกจากจะขึ้นกับกายวิภาคของเด็กว่ามีความผิดปรกติทางร่างกายอย่างไรบ้างแล้วยังขึ้นกับการเลี้ยงดูเด็กของพ่อแม่ ญาติพี่น้อง วัฒนธรรมการกิน การปลูกฝังนิสัยการกินตั้งแต่ตอนเริ่มให้อาหารเสริมเมื่อตอนเป็นทารก น้ำหนักแรกคลอด การรับประทานนมแม่หรือนมผงดัดแปลงสำหรับทารก การหย่านม การดูดขวดนม ลักษณะและรสชาดของอาหารที่ทำให้ลูกกินจนติดเป็นนิสัยเมื่อโตขึ้นและอื่นอีกมาก เป็นต้น
ดังนั้น พ่อแม่ควรพาลูกไปพบกุมารแพทย์ก่อนเพื่อตรวจร่างกายประเมินว่าลูกมีความผิดปรกติทางร่างกายอย่างไรหรือไม่ ชั่งน้ำหนักและวัดส่วนสูงเพื่อประเมินภาวะโภชนาการ อาจต้องมีการตรวจเลือดถ้าจำเป็นแล้วแต่ดุลยพินิจของแพทย์ อย่างไรก็ตามการแก้ไขปัญหาของเด็กเหล่านี้มีวิธีการทั่วๆไปซึ่งพ่อแม่ต้องเลือกนำไปดัดแปลงให้เหมาะสมกับลูกของตัวเองดังนี้
ต้องให้ลูกได้รับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ในแต่ละวัน
กินอาหารให้หลากหลายและหมั่นสังเกตุว่าลูกชอบกินอาหารแบบไหน อะไรบ้าง รสชาดอย่างไร
1.เลือกอาหารที่มีโปรตีนและพลังงานสูงให้กิน อาจต้องเติมน้ำมันพืชลงในกับข้าวหรือต้มจืด
2.กินผักและผลไม้ทุกวัน ถ้าจำเป็นอาจต้องเสริมวิตามินและแร่ธาตุร่วมด้วย
3.ถ้ากินอาหารในแต่ละมื้อได้น้อย ต้องพยายามให้กินบ่อยๆ
4.ให้กินชีสแผ่นหรือชีสแท่งประมาณ 2-3 แผ่น/แท่งต่อวัน
5.ดื่มนมทุกวัน
6.กินไข่ทุกวัน อาจเป็นไข่เจียวหรือไข่ดาว อาจหั่นเป็นชิ้นเล็กๆให้กินเป็นของว่าง
|